Nếu như nói đến ẩm thực Bắc Bộ, là nói đến sự chuẩn mực tinh tế trong lựa chọn nguyên liệu, chế biến và thưởng thức món ăn; ẩm thực miền Trung (tiêu biểu là Huế) ngoài sự cầu kì trong chế biến còn mang dấu ấn của ẩm thực cung đình, vô cùng tỉ mỉ và khéo léo trong việc bày biện trang trí món ăn thì ẩm thực Nam bộ lại hấp dẫn bởi sự mộc mạc, giản đơn đôi khi còn đậm chất hoang dã, phóng khoáng như chính con người và thiên nhiên nơi đây. Chính điều này đã làm nên những đặc trưng độc đáo trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ.

Thư viện Trường Đại học An Giang xây dựng chuyên đề “Dấu ấn đặc trưng trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ”, nhằm giúp bạn đọc có cái nhìn sâu sắc về giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống của người dân Nam Bộ thông qua các bài viết được trích từ các tạp chí chuyên ngành.

TẠP CHÍ IN (Bản in được lưu tại quầy Tham khảo Tầng 4 TV)

1. Văn hóa ẩm thực người Việt ở Nam Bộ / Lê Thị Hồng Quyên
Tóm tắt: Với những điều kiện tự nhiên, xã hội đặc thù, văn hóa ẩm thực của vùng đất Nam Bộ cũng mang những đặc trưng riêng biệt. Sự hội tụ của những giá trị văn hóa ẩm thực ở vùng đất này đã góp phần làm phong phú hơn những giá trị của nền văn hóa ẩm thực Việt Nam như: tính hoang dã và hào phóng; tính dung hợp; tính năng động, phá cách.
Nguồn trích: Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật / 2018, Số 3, tr. 15-18

2. Ẩm thực mùa nước nổi gắn với phát triển du lịch ở An Giang / Lê Thị Ngọc Điệp
Tóm tắt: Đặc thù về vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, thành phần dân cư … đã tạo nên sự độc đáo trong văn hoá ẩm thực của vùng đất Nam Bộ nói chung và của An Giang nói riêng, đặc biệt là ẩm thực vào mùa nước nổi. Ẩm thực mùa nước nổi - một sản phẩm du lịch sinh thái đặc trưng của An Giang. Ẩm thực mùa nước nổi trong phát triển du lịch.
Nguồn trích: Tạp chí Thế giới Di sản / 2018, Số 5, tr. 54-56

3. Văn hóa ẩm thực Đồng bằng Sông Cửu Long / Nguyễn Quốc Nghi, Phan Văn Phùng.
Tóm tắt: Bài trích giới thiệu các món ăn truyền thống với nét văn hóa đặc sắc của vùng sông nước đồng bằng sông Cửu Long. Tác giả cũng đưa ra những giải pháp phát triển du lịch gắn với việc khai thác các giá trị đặc trưng về văn hóa ẩm thực vùng miền.
Nguồn trích: Tạp chí Du lịch Việt Nam / 2010, Số 8, tr. 38-39

4. Đặc trưng văn hóa ẩm thực Nam Bộ / Trần Phỏng Diều
Tóm tắt: Có thể nói, tính hoang dã và tính sáng tạo là những đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của người Nam Bộ, được thể hiện rõ nét qua hầu hết các món ăn đều gắn liền với môi trường thiên nhiên, môi trường sông nước. Tính hoang dã thể hiện ở khía cạnh con người tận dụng các nguồn lợi từ thiên nhiên để làm ra các món ăn cho mình, đó là một thái độ ứng xử với thiên nhiên, nó là sản phẩm văn hóa của con người. Tính sáng tạo ở đây được thể hiện ở việc con người chế biến ra các món ăn khác nhau được nhìn nhận ở hai phương diện: món ăn được chế biến bằng nhiều loại động thực vật khác nhau; với một loại động thực vật thì người ta cũng có thể chế biến ra nhiều món ăn khác nhau, với cách làm khác nhau và hương vị cũng khác nhau
Nguồn trích: Tạp chí Văn hóa Dân gian, 2015, Số 3, tr. 76-79.

5. Đặc điểm về cái ăn của người Khmer Tây Nam Bộ / Nguyễn Hùng Cường
Tóm tắt: Bài viết giới thiệu đôi nét về văn hóa ẩm thực của người Khmer vùng Tây Nam Bộ như: (1) các món ăn thường ngày (món ăn dân dã, món ăn sang trọng); (2) các món ăn trong sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo – lễ hội (ở lễ Dolta, lễ Okombok, lễ Chol Chnam Thmay, lễ cúng Arak Phteah, lễ cúng Arak Veal, lễ cúng sân lúa, lễ hỏi, lễ cưới); (3) các loại bánh, mứt và thức uống (người Khmer ít dùng vị ngọt hơn so với các dân tộc cùng cộng cư, họ cũng ít ăn chay hơn người Việt hoặc người Hoa và thói quen sử dụng một số loại thức uống); (4) ăn uống dưới khía cạnh y học. Qua đó, tác giả trình bày những nét đặc trưng riêng biệt về văn hóa ẩm thực của người Khmer ở từng vùng như: người Khmer ở Trà Vinh với đồng tộc ở Campuchia; người Khmer Trà Vinh với các tộc người cư dân bản địa trên địa bàn tỉnh (Việt, Hoa); người Trà Vinh với các tộc người cư dân bản địa vùng Tây Nam Bộ (Sóc Trăng, An Giang, Kiên Giang, Cần Thơ). Bên cạnh đó, văn hóa ẩm thực của đồng bào Khmer có sự giao lưu, tiếp biến với các dân tộc cùng cộng cư ở Trà Vinh và với các nước Tây Âu, đồng thời ẩm thực của dân tộc này còn gắn liền với các truyện tích trong văn học dân gian.
Nguồn trích: Tạp chí Văn hóa – Lịch sử An Giang / 2013, Số 2, tr. 10-13, 20

TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ
- Địa chỉ truy cập: http://lhtv.vista.vn/ (Chọn STD-Tài liệu KH&CN Việt Nam)
- Lưu ý: Bạn đọc vui lòng truy cập theo hệ thống mạng nội bộ của Trường Đại học An Giang để đọc và download toàn văn tài liệu.

1. Sự giao lưu trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ / Trần Phỏng Diều
Tóm tắt: Nam bộ là vùng đất mới khai phá, nơi chung sống của các dân tộc Kinh, Hoa, Khmer, Chăm. Cho nên, vùng đất này về phương diện văn hóa – tín ngưỡng có sự pha tạp, giao thoa lẫn nhau. Tuy vậy, ở mỗi dân tộc, về một phương diện nào đó, đều lưu giữ lại những nét riêng của bản sắc văn hóa dân tộc. Ở phương diện thứ nhất, ta thấy mỗi dân tộc có một số món ăn đặc trưng của mình. Ở phương diện thứ hai, sự tiếp biến trong văn hóa ẩm thực của các dân tộc ở đây đã làm cho các món ăn ở vùng đất này không ngừng phong phú qua việc tiếp thu rồi chế biến lại, tạo ra hương vị khác.
Nguồn trích: Tạp chí Khoa học Cần Thơ, 2011, Số 4, tr. 41-43

2. Văn hóa ẩm thực trong một số món ăn chế biến từ cá biển của người Việt ở các vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long / Trần Thị Hoàng Mỹ
Tóm tắt: Vùng biển tại Đồng bằng sông Cửu Long có giá trị lớn về nguồn lợi sinh vật biển, trong đó quan trọng nhất là các loài cá biển với số lượng phong phú, đa dạng. Chính điều này đã tạo nên những nét riêng trong văn hóa ẩm thực tại địa phương. Bài viết trình bày một số món ăn phổ biến được chế biến từ cá biển của người Việt ở các vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long nhằm góp phần làm rõ hơn những nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của vùng này.
Nguồn trích: Tạp chí Khoa học (Đại học Đồng Tháp), 2017, Số 2, tr. 54-58

3. Đặc sản ẩm thực Nam Bộ trong thực đơn ẩm thực phục vụ du lịch ở Đà Nẵng / Nguyễn Thị Diệu Thảo
Tóm tắt: Bài viết giới thiệu các món ăn đặc sản ẩm thực Nam Bộ theo từng vùng, bao gồm: khu vực miền Đông Nam Bộ và Sài Gòn, khu vực Miền Tây Nam Bộ. Từ đó, tác giả xây dựng thực đơn đặc sản ẩm thực miền Nam để phục vụ phát triển du lịch ở Đà Nẵng: lý do chọn thực đơn, thực đơn ẩm thực miền Nam phục vụ phát triển du lịch ở Đà Nẵng từ các đặc sản bình dân cho đến các đặc sản cao cấp.
Nguồn trích: Tạp chí Phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng, tr. 60-66

4. Nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực ngày Tết Việt Nam / ThS. Trần Thị Duyên
Tóm tắt: Ấm thực ngày Tet là một nét văn hoá hết sức phong phú và mang đậm dấu ấn Việt. Đó là những bữa cơm tất niên ngày cuối năm, mâm cơm cúng kiếng, đưa rước ông bà, là bữa tiệc đoàn viên của gia đình, là những món ngon được sẻ chia, mời mọc láng giềng, bạn bè. Bên cạnh trái dưa hấu đỏ, mâm trái cây ngũ quả thì ẩm thực miền Nam có những đặc sản, những món truyền thống mang phong vị rất riêng góp phần làm nên sự phong phú, đa dạng trong văn hóa ẩm thực ngày Tết cổ truyền ở Việt Nam
Nguồn trích: Đặc san Thông tin Khoa học & Công nghệ, Trường ĐH Bà Rịa – Vũng Tàu, 2017, Số 1, tr. 41-42

5. Gắn kết văn hóa ẩm thực vùng Đồng Tháp Mười với việc phát triển kinh tế du lịch Long An / ThS. Nguyễn Thị Phương Thoa
Tóm tắt: Tập quán ăn uống của cư dân Đồng Tháp Mười - Long An mang dấu ấn thời kỳ lịch sử săn bắt, hái lượm từ ngàn xưa. Phát huy văn hóa ẩm thực vùng Đồng Tháp Mười, gắn kết du lịch ẩm thực gia đình Đồng Tháp Mười với du lịch vùng sinh thái Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen - Long An và ẩm thực nhà hàng Việt Nam từ món ngon Đồng Tháp Mười là việc làm thiết thực để phát triển ngành du lịch tỉnh Long An, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.
Nguồn trích: Tạp chí Kinh tế - Công nghiệp (ĐH KTCN Long An), 2015, Số 6, tr. 43-48

Tổng hợp: Nguyễn Thị Cẩm Thiêu