Nhu cầu đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng không ngừng tăng lên trong bối cảnh ngân sách bị hạn chế ở nhiều quốc gia đã khiến Chính phủ nhiều nước tăng cường sử dụng mô hình hợp tác công tư (PPP). Thực tiễn triển khai PPP trên thế giới cho thấy, mô hình này thu hút được nguồn lực từ khối tư nhân, gia tăng hiệu quả sử dụng các nguồn lực giữa tư nhân và nguồn lực công, tạo ra động cơ cũng như nâng cao trách nhiệm giải trình.

Hợp đồng PPP (public private partnership) là thỏa thuận hợp tác giữa Nhà nước và khu vực tư nhân trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng và cung cấp các dịch vụ công, theo đó một phần hoặc toàn bộ công việc sẽ được chuyển giao cho khu vực tư nhân thực hiện với sự hỗ trợ của Nhà nước.

Cũng có thể hiểu Hợp đồng hợp tác công – tư là một khái niệm chung đề cập toàn bộ các yếu tố khác biệt và cách tiếp cận khác nhau về hợp tác giữa Nhà nước và khu vực tư nhân, hoặc có thể chỉ đề cập đến một phương thức hoặc một hình thức hợp tác cụ thể giữa nhà nước và khu vực tư nhân.

Bên cạnh việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước, Việt Nam rất coi trọng huy động các nguồn vốn thông qua mô hình PPP. Mô hình này góp phần quan trọng vào phát triển cơ sở hạ tầng Việt Nam, nâng cao hiệu quả thực hiện các dự án. Tuy nhiên, mô hình PPP đã bộc lộ không ít những khó khăn về quy trình thủ tục, cách thức vận hành trên thực tế và tiềm ẩn nhiều rủi ro trong quá trình thực hiện. Những rủi ro có thể kể đến từ các dự án PPP như: rủi ro xây dựng, rủi ro tài chính…

Để độc giả hiểu rõ hơn về các dự án triển khai theo mô hình PPP, thực tiễn triển khai mô hình này tại Việt Nam và những rủi ro có thể mang lại đối với ngân sách nhà nước. Thư viện Đại học An Giang xin giới thiệu đến bạn đọc chuyên đề: “Quản lý rủi ro tài khóa đối với các dự án hợp tác công – tư”. Các bài viết nhằm chia sẻ kinh nghiệm từ các nước về quản lý rủi ro đối với dự án PPP, đánh giá những rủi ro từ các dự án PPP ở Việt Nam, kiến nghị giải pháp quản lý rủi ro tài khóa nhằm hướng tới một nền tài chính công lành mạnh, an toàn và bền vững.

TẠP CHÍ IN (Tài liệu có tại Tầng 4 – Quầy Tham khảo)

1.   Quản lý rủi ro tài khóa ở Việt Nam: Những vấn đề đặt ra/ Trương Bá Tuấn

Tóm tắt: Nhận diện và quản lý hiệu quả các rủi ro tài khóa có ý nghĩa quan trọng đối với yêu cầu đảm bảo tính bền vững của nền tài chính công. Nhiều quốc gia đã xây dựng và triển khai các hoạt động liên quan đến quản lý rủi ro tài khóa. Những năm gần đây, Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều loại hình rủi ro tài khóa khác nhau. Nhiều biện pháp đã được triển khai để quản lý các rủi ro này, song để đảm bảo hiệu quả, sự chủ động trong xử lý, Việt Nam cần nghiên cứu xây dựng và triển khai áp dụng một chiến lược quản lý rủi ro tài khóa tổng thể. Bài viết giới thiệu tổng quan chung về rủi ro tài khóa, nhận diện rủi ro tài khóa ở Việt Nam và đưa ra một số giải pháp và kiến nghị.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2018, Số (682) Tháng 6 Kỳ I, tr. 4 - 8

2.  Mô hình hợp tác công – tư và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam/ TS. Đinh Trọng Thắng, TS. Trần Tiến Dũng

Tóm tắt: Bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần giải quyết, tháo gỡ những rào cản, thu hút nhiều hơn nữa những dự án PPP tại Việt Nam trong thời gian tới, đáp ứng nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng của đất nước.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2018, Số (682) Tháng 6 Kỳ I, tr. 9 – 12

3.  Nâng cao hiệu quả đầu tư các dự án PPP – Nhìn từ góc độ chia sẻ lợi ích / ThS. Lê Tuấn Anh

Tóm tắt: Trước nhu cầu đầu tư, phát triển hạ tầng ngày càng cao trong khi nguồn vốn của Nhà nước lại có hạn, nhiều quốc gia trên thế giới đã có các chính sách khuyến khích thu hút khu vực tư nhân tham gia đầu tư vào các dự án phát triển hạ tầng. Đối với Việt Nam, mô hình hợp tác công –tư (PPP) không phải là giải pháp tối ưu nhất, song là phương án khả thi đối với Việt Nam nhằm đạt được mục tiêu xây dựng phát triển kết cấu hạ tầng. Do vậy, giai đoạn tới, chính sách khuyến khích PPP cần tiếp tục được hoàn thiện tạo điều kiện cho các bên tham gia một cách chủ động, hiệu quả, trong đó yếu tố cốt lõi là đảm bảo cân bằng lợi ích các bên tham gia. Bài viết giới thiệu việc nhận diện lợi ích các bên trong mối quan hệ PPP, những thách thức đối với các dự án PPP hiện nay và đưa ra một số đề xuất, kết luận nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư các dự án PPP.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2018, Số (682) Tháng 6 Kỳ I, tr. 13 – 16

4.  Giải pháp hoàn thiện khung pháp lý áp dụng cho dự án PPP/ Nguyễn Đăng Trương

Tóm tắt: Các văn bản điều chỉnh trong hoạt động đầu tư theo hình thức đối tác công –tư (PPP) ra đời tương đối sớm, đã và đang là cơ sở pháp lý quan trọng cho các hoạt động đầu tư của khu vực tư nhân vào lĩnh vực cơ sở hạ tầng. Bài viết phân tích thực trạng các quy định hiện hành, thực tiễn triển khai dự án PPP, nêu rõ các khó khăn và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện khung pháp lý về PPP ở Việt Nam trong thời gian tới. Bài viết giới thiệu thực trạng khung pháp lý áp dụng cho dự án PPP ở Việt Nam; một số khó khăn, hạn chế về khung pháp lý áp dụng cho dự án PPP và giải pháp nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho dự án.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2018, Số (682) Tháng 6 Kỳ I, tr. 17 -20

5.  Kinh nghiệm quốc tế về quản lý rủi ro tài khóa từ các dự án PPP/ Nguyễn Thị Lệ Thu

Tóm tắt: Bên cạnh việc mang lại nhiều lợi ích như thu hút được nhiều hơn nguồn vốn đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng, giảm gánh nặng cho ngân sách, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư…, mô hình hợp tác công – tư (PPP) cũng mang lại những rủi ro nhất định đối với ngân sách nhà nước. Để hạn chế những rủi ro tài khóa phát sinh từ các dự án PPP, các nước đã thực hiện các biện pháp để quản lý rủi ro từ thể chế đến các vấn đề kỹ thuật trên cơ sở đó có các biện pháp nhằm giảm nhẹ và chia sẻ rủi ro. Bài viết giới thiệu các dự án PPP và mối liên hệ với rủi ro tài khóa; kinh nghiệm các nước trong quản lý rủi ro tài khóa từ các dự án PPP và một số gợi ý cho Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2018, Số (682) Tháng 6 Kỳ I, tr. 21 – 23

6. Cơ chế chia sẻ rủi ro trong các dự án PPP: Nhìn từ một số nền kinh tế thành viên APEC/ TS. Vũ Nhữ Thăng, ThS. Nguyễn Đăng Khoa
Tóm tắt: Nhu cầu về phát triển cơ sở hạ tầng trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương trong thời gian tới được dự báo rất lớn nhằm đáp ứng cho tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất toàn cầu của khu vực này. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực đang tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn thách thức, các nền kinh tế đang nỗ lực tối ưu hóa chi tiêu nhằm cắt giảm thâm hụt ngân sách, việc tìm kiếm các giải pháp tài chính cho cơ sở hạ tầng là vấn đề cốt lõi cần quan tâm để giải quyết điểm “thắt cổ chai” trong bài toán phát triển cơ sở hạ tầng. Bài viết giới thiệu nhu cầu về đầu tư cơ sở hạ tầng trong các nền kinh tế APEC, cơ chế chia sẻ rủi ro trong các dự án PPP và kinh nghiệm của một số nền kinh tế thành viên APEC.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2018, Số (682) Tháng 6 Kỳ I, tr. 24 – 26
    
7.  Kinh nghiệm quốc tế về quản lý rủi ro dự án PPP/ ThS. Võ Thanh Trà

Tóm tắt: Bài viết đề cập tới những vấn đề cơ bản về quản lý rủi ro cho các dự án PPP, kinh nghiệm của một số quốc gia và đề xuất khuyến nghị trong việc quản lý các dự án PPP tại Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2018, Số (682) Tháng 6 Kỳ I, tr. 27 - 30

TẠP CHÍ ĐIỆN TỬ

1.  Một số vấn đề an toàn giao thông và đề xuất mô hình thể chế thực hiện bảo trì PPP trên đường bộ đang khai thác / Phạm Văn Toàn
Tóm tắt: Huy động tối ưu về nguồn vốn đầu tư để thực hiện các giải pháp kỹ thuật để đảm bảo ATGT và nâng cao khả năng khai thác đường bộ hiện nay là vấn đề cấp thiết. Vì vậy, cần thiết lập cơ chế chính sách phù hợp tại Việt Nam, từ đó có một chiến lược phát triển đúng đắn về hình thức PPP trong công tác bảo trì đường bộ sớm đi vào thực tiễn.

Nguồn trích: Tạp chí Giao thông vận tải/ 2017, Số  4, Tr. 65-68

2.  Bài học từ triển khai mô hình hợp tác công – tư ở cộng hòa Liên Bang Đức/ ThS. Nguyễn Bích Thuận

Tóm tắt: Mô hình hợp tác công – tư (PPP) hiện nay đã được triển khai ở nhiều nước trên thế giới nhằm tăng cường huy động nguồn lực để thực hiện các dự án phát triển cơ sở hạ tầng của nhà nước trong quá trình cải cách khu vực công. Cộng hoà Liên bang Đức là một trong những nước điển hình ở châu Âu triển khai hiệu quả mô hình PPP trong phát triển cơ sở hạ tầng, cải cách khu vực công. Kinh nghiệm triển khai mô hình PPP ở Đức là bài học kinh nghiệm hữu ích cho quá trình triển khai mô hình này ở Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Tài chính/ 2016, Số Tháng 12, tr. 64 - 65

3.  Hợp tác công –tư trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao thông/ PGS. TS. Nguyễn Hồng Thái
Tóm tắt: Bài báo phân tích sự cần thiết và lợi ích cũng như trách nhiệm Nhà nước nhằm nâng cao khả năng hợp tác giữa Nhà nước và tư nhân trong phát triển cơ sở hạ tầng giao thông tại Việt Nam.

Nguồn trích: Viện Nghiên cứu phát triển Kinh tế - Xã hội Đà Nẵng


4. Bản chất mối quan hệ đối tác trong hình thức đầu tư đối tác công tư (PPP)/ TSKH. Nguyễn Thanh Hoàng

Tóm tắt: Thông qua phân tích tổng hợp các vấn đề liên quan như khái niệm mối quan hệ đối tác, chủ thể mối quan hệ, vai trò và trách nhiệm của các đối tác, bài viết đưa ra các nhân định rằng đối tác giưa Nhà nước và Tư nhân là mối quan hệ bình đẳng, hai bên cùng có lợi trên cơ sở sự tin tưởng, đảm bảo các cam kết, chia sẻ công tác lãnh đạo điều hành, trong đó nhấn mạnh rủi ro được chuyển giao một cách tối ưu cho đối tác có khả năng quản lý rủi ro tốt hơn. Ngoài ra, bài viết còn phân tích các lựa chọn cho cơ cấu hợp tác giưa Nhà nước và Tư nhân.

Nguồn trích: Tạp chí Kinh tế Đối ngoại/ 2015, Số 74 (Tháng 06), tr. 25 – 37


5.  Cơ chế đối tác công tư trong nông nghiệp Việt Nam/ TS. Ngô Thị Phương Thảo

Tóm tắt: Sự cần thiết của quan hệ đối tác giữa khu vực công và khu vực tư nhân thường được lý giải là do sự thất bại của khu vực công thuần túy và khu vực tư nhân thuần túy trong việc cung cấp hàng hóa. Đối với ngành nông nghiệp Việt Nam, việc thực hiện chiến lược phát triển tới năm 2020 đòi hỏi ngành phải huy động và sử dụng hiệu quả một lượng vốn đầu tư lớn từ nhà nước và toàn xã hội. Vì vậy, khuyến khích đầu tư tư nhân thông qua cơ chế đối tác công tư (PPP) là một giải pháp cần thiết để giải quyết những khó khăn mà ngành nông nghiệp đang và sẽ phải đối mặt.

Nguồn trích: Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam/ 2016, Số 6(103), tr. 25 - 35

6.  Hợp tác công tư cho phát triển hạ tầng giao thông tại Việt Nam: Các vấn đề tồn tại trong việc thu hút nhà đầu tư tham gia/ TS. Phạm Đình Long; ThS. Nguyễn Thị Phúc Doang

Tóm tắt: Tốc độ phát triển kinh tế luôn gắn liền với việc phát triển hạ tầng giao thông. Một hệ thống hạ tầng giao thông tốt, xuyên suốt sẽ có tác động to lớn đến các vùng kinh tế, giảm sự chênh lệch và nâng cao năng lực cạnh tranh giữa các vùng miền, mở rộng thị trường, giao thương hàng hóa… Do vậy, chiến lược phát triển vùng, miền, địa phương hay quốc gia luôn đi kèm với việc quy hoạch và triển khai các dự án hạ tầng giao thông. Bài viết giới thiệu về căn cứ pháp lý; thực trạng triển khai các dự án hạ tầng giao thông theo mô hình hợp tác công tư PPP tại Việt Nam; kinh nghiệm thế giới về phát triển hạ tầng giao thông theo mô hình PPP và một số đề xuất cho Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Cộng sản điện tử

 

 

Tổng hợp: Võ Hồng Thơ