1. Làm giàu bản sắc văn hóa cho lễ hội ở Việt Nam = Enriching cultural identity for festivals in Vietnam/ Bùi Thị Minh Phương

Tóm tắt: Ở Việt Nam, trong 20 năm trở lại đây, các lễ hội đang phát triển mạnh mẽ và có đóng góp quan trọng trong đời sống tinh thần của xã hội, đáp ứng nhu cầu tâm linh của một bộ phận không nhỏ quần chúng nhân dân. Nhìn một cách tổng thể, để làm giàu bản sắc văn hóa nói chung và bản sắc văn hóa cho lễ hội nói riêng, cần phục dựng những yếu tố vốn đã mất đi trong lịch sử, sáng tạo ra những giá trị văn hóa mới, và học hỏi, tiếp thu những giá trị văn hóa từ bên ngoài. Bài viết phân tích ba cách thức theo đường hướng trên nhằm làm giàu bản sắc văn hóa cho lễ hội ở Việt Nam, để các lễ hội thực sự trở thành một nét văn hóa đặc sắc của người người Việt.

Nguồn trích: Tạp chí Thông tin Khoa học Xã hội/ 2017, Số 12, Tr.15-19

2. Bản chất và đặc trưng tín ngưỡng dân gian trong lễ hội cổ truyền Việt Nam/ PGS.TS. Nguyễn Tri Nguyên

Tóm tắt: Lễ hội nói chung, đặc biệt các lễ hội cổ truyền, đều xuất phát từ nhu cầu tín ngưỡng của nhân dân, thường diễn ra như một cơ hội để con người thể hiện tấm lòng sùng kính của mình với đức tin mà mình đã chọn. Nói một cách khác, tín ngưỡng và lễ hội có một mối quan hệ mật thiết với nhau.

3. Nhận diện sắc thái lễ hội dân gian ở Đồng Nai/ Đình Phan
Tóm tắt: Đồng Nai là địa bàn có nhiều thành phần dân tộc sinh sống. Ngoài những cư dân bản địa còn có các cộng đồng tộc người khác đã đến sinh sống trong nhiều giai đoạn lịch sử như: Chăm, Việt, Hoa, Mường, Nùng…Sự đa dạng về thành phần dân cư với những đặc điểm riêng biệt đã làm phong phú cho văn hóa Đồng Nai nói chung và các lễ hội dân gian nói riêng. Bài viết giới thiệu về các lễ hội dân gian ở Đồng Nai như: Lễ hội các dân tộc bản địa, lễ hội của người Hoa, lễ hội của người Việt…đồng thời, đưa ra các giải pháp phát huy giá trị di sản của lễ hội dân gian.

Nguồn trích: Tạp chí Văn hóa dân gian/ 2014, Số 3, Tr.8-12

4. Lễ hội Việt Nam - Nhìn từ góc độ thích ứng và hội nhập văn hóa/ Đinh Thị Dung

Tóm tắt: Biến đổi giá trị là một hiện tượng và là xu thế tất yếu trong thời gian văn hóa. Lễ hội Việt Nam nói chung là một giá trị quan trọng trong không gian văn hóa Việt Nam. Theo vận động và phát triển của lịch sử lễ hội Việt Nam cũng phải có những biến chuyển nhất định, để phù hợp với nội dung và tính chất của thời gian lịch sử - văn hóa. Đó chính là một trong nhiều nguyên nhân làm cho môi trường lễ hội Việt Nam, đã và đang hấp dẫn thu hút nhiều ngành phát triển, cũng như góp phần tăng cường hội nhập và giao lưu văn hóa thế giới trong bối cảnh hiện đại. Lễ hội trong sự vận động biến đổi của thời gian văn hóa là một vấn đề quan trọng, giúp nhận diện rõ hơn những thích ứng và biến đổi mang tính quy luật các giá trị văn hóa ở nước ta. Qua đó văn hóa Việt Nam nói chung và lễ hội Việt Nam nói riêng, ngày càng được phát triển theo hướng đa dạng hóa, hiện đại và bền vững.

5. Công tác quản lý và tổ chức lễ hội dân gian/ Nguyễn Thị Phương Lan

Tóm tắt: Trong hệ thống lễ hội Việt Nam, lễ hội dân gian chiếm số lượng lớn, được tổ chức thường xuyên trên địa bàn cả nước. Loại hình lễ hội này luôn thu hút một số lượng lớn du khách và đóng góp nguồn lợi nhằm phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương, từng vùng, miền và cả nước. Cần có những giái pháp để bảo tồn và phát huy lễ hội dân gian, đưa hoạt động tín ngưỡng tâm linh trở thành sản phẩm du lịch nhằm phát triển ngành kinh tế du lịch.

Nguồn trích: Tạp chí Cộng sản/ 2017, Số 124, Tr.52-57

6. Từ hội làng đến hội nước - Thử nhìn nhận vai trò của nhà nước và du lịch trong lễ hội dân gian hiện nay/ Lê Hồng Lý

Tóm tắt: Bài viết bàn về vấn đề tác động của Nhà nước và du lịch đến việc biến đổi hội làng ở Việt Nam hiện nay. Nghiên cứu trường hợp của ba lễ hội là hội đền Hùng, hội Gióng và hội đền Bà Chúa Kho. Qua đó để xem xét nó biến chuyển từ những lễ hội thuần túy của một cộng động cũng như sự tham gia mạnh mẽ của nhà nước làm cho lễ hội làng trở thành lễ hội mang tính quốc gia và quốc tế.

Nguồn trích: Tạp chí Văn hóa học/ 2014, Số 1, Tr.23-30

7. Lễ hội dân gian và sự phát triển du lịch/ Nguyễn Thị Phương Châm

Tóm tắt: Có thể nói Việt Nam là đất nước của những lễ hội dân gian. Và trong bức tranh văn hóa, từ quá khứ cho đến hiện tại, thì lễ hội dân gian luôn là điểm nhấn quan trọng, là mảng màu đặc sắc thể hiện tập trung và đa dạng những nét tinh hoa văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Cộng sản/ 2018, Số 903, Tr.72-76

8. Quản lý nhà nước đối với hoạt động lễ hội dân gian trên địa bàn thành phố Nha Trang/ Lê Anh Huy

Tóm tắt: Bài viết giới thiệu thực trạng quản lý nhà nước hoạt động lễ hội dân gian và các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước hoạt động lễ hội dân gian ở Tp. Nha Trang.

Nguồn trích: Tạp chí Quản lý Nhà nước/ 2016, Số 242, Tr.101-103

9. Thực trạng bảo tồn và phát triển lễ hội truyền thống của người Việt ở Đồng bằng sông Hồng/ Nguyễn Xuân Hồng

Tóm tắt: Bảo tồn và phát triển lễ hội truyền thống của người Việt ở đồng bằng sông Cửu Long là một vấn đề quan trọng trong việc xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở hiện nay. Việc bảo tồn và phát triển lễ hội truyền thống trước hết là khẳng định, củng cố những giá trị vốn có của lễ hội, phát triển và nâng cao chất lượng về nội dung, hình thức và phương cách tổ chức lễ hội. Trong quá trình nghiên cứu về truyền thống và sự biến đổi của lễ hội dân gian của người Việt ở đồng bằng sông Cửu Long chúng tôi thấy nổi lên một số vấn đề cần quan tâm, từ việc điều tra, nghiên cứu về lễ hội cho đến những vấn đề về cơ chế, chính sách quản lý di tích, lễ hội.... để có thể bảo tồn và phát triển một cách hữu hiệu di sản văn hóa phi vật thể này.

Nguồn trích: Tạp chí Văn hóa học/ 2014, Số 1, Tr.31-37

10. Sự biến đổi trong lễ hội truyền thống/ Phạm Cao Quý
Tóm tắt: Từ việc xác định, lễ hội là một sinh hoạt văn hóa truyền thống trong phạm trù di sản văn hóa phi vật thể, bài viết nhận định, lễ hội luôn có xu hướng vận động theo môi trường biến đổi của xã hội, kinh tế, văn hóa… nhưng luôn giữ được cái cốt lõi/bản sắc văn hóa, còn các hoạt động trong lễ hội có thể biến đổi để thích ứng với các yếu tố nội sinh và ngoại sinh của thực tế cuộc sống.

11. Tín ngưỡng dân gian vùng Đồng bằng sông Hồng/ Phùng Thị An Na

Tóm tắt: Đồng bằng sông hồng là cái nôi của các loại hình tín ngưỡng, lễ hội dân gian Việt Nam. Trong đời sống tinh thần của người dân nơi đây, sinh hoạt tín ngưỡng chiếm một vị trí quan trọng. Những đặc điểm của hệ thống tín ngưỡng vùng Đồng bằng sông Hồng cũng chính là đặc điểm của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, phản ánh đậm nét nhân sinh quan, bản sắc văn hóa của người Việt. Những loại hình tín ngưỡng phong phú và đa dạng của khu vực này đang được phục hồi với nhiều biểu hiện cả tích cực và tiêu cực. Điều đó cho thấy sự đặc sức và sự sôi động của đời sống tôn giáo, tín ngưỡng ở Việt Nam hiện nay.

Nguồn trích: Tạp chí Khoa học xã hội Việt Nam/ 2016, Số 11, Tr.43-51

12. Lễ hội cầu ngư ở xã Ngư Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa - truyền thống và biến đổi/ Nguyễn Thị Việt Hưng

Tóm tắt: Lễ hội Cầu ngư là sinh hoạt văn hóa dân gian được tổ chức thường niên và trở thành một tín ngưỡng trong đời sống tâm linh của ngư dân vạn chài ven biển xứ Thanh. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cùng với quá trình vận động của lịch sử, sự phát triển mạnh mẽ của đời sống kinh tế - xã hội; các lễ hội dân gian của cộng đồng ngư dân ven biển xứ Thanh nói chung và lễ hội Cầu ngư ở xã Ngư Lộc, huyện Hậu Lộc nói riêng ngày càng có xu hướng biến đổi mạnh mẽ.

Nguồn trích: Tạp chí Khoa học/ 2015, Số 5, Tr.80-88

13. Tăng cường quản lý lễ hội ở nước ta hiện nay/ Nguyễn Ngọc Thiện

Tóm tắt: Thời gian qua, công tác quản lý, tổ chức lễ hội ở nước ta có nhiều chuyển biến tích cực, từng bước đi vào nền nếp, phần lớn các lễ hội đều được diễn ra trong không khí linh thiêng, trang trọng, an toàn, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao. Tuy nhiên, thực tế còn có những lễ hội chưa bảo đảm về nội dung, có xu hưởng thương mại hóa hoặc chứa đựng những yếu tố bạo lực, phản cảm. Thực trạng này đã và đang đặt ra yêu cầu phải tăng cường nâng cao hiệu lực quản lý các lễ hội, để qua đó đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân, góp phần giáo dục truyền thống, đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Cộng sản/ 2018, Số 904, Tr.23-28

14. Quản lý nhà nước về văn hóa lễ hội/ Nguyễn Thị Hường

Tóm tắt: Trong nhiều năm qua, các vấn đề liên quan đến lễ hội, đặc biệt là lễ hội truyền thống luôn trở thành thách thức khó giải quyết đối với hầu hết các nhà quản lý từ trung ương đến cơ sở. Vậy văn hóa lễ hội là gì? Hiện trạng văn hóa lễ hội ở Việt Nam hiện nay như thế nào? Làm cách nào để duy trì và phát huy những giá trị văn hóa tốt đẹp gắn với lễ hội? Đó là những vấn đề đặt ra và được đề cập trong bài viết này.

Nguồn trích: Tạp chí Quản lý nhà nước/ 2017, Số 253, Tr.59-63  

 

Tổng hợp: Võ Hồng Thơ