1. Quyền con người trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng = Human rights in Document XIII Congress of the Party/ Nguyễn Thanh Tuấn

Tóm tắt: Văn kiện Đại Hội XIII của Đảng, trên cơ sở tổng kết thực tiễn hình thành, phát triển các quan điểm của Đảng về quyền con người trong thời kỳ đổi mới, đã đề ra những chủ trương đúng đắn cho việc giải quyết vấn đề quyền con người trong thời gian tới.

Nguồn trích: Tạp chí Quản lý Nhà nước/ 2021, Số 1, Tr.15-18

2. Những tư tưởng cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin về con người và ý nghĩa hiện thời của chúng/ Lương Đình Hải

Tóm tắt: Những tư tưởng đầu tiên của chủ nghĩa Mác về con người đã ra đời cách đây gần 180 năm, sau đó được phát triển trong nhiều tác phẩm khác nhau của các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác, tạo thành lý luận về con người của chủ nghĩa Mác - Lênin, bao gồm nhiều nội dung, như con người và bản chất con người, giải phóng con người, quan hệ con người, cá nhân và xã hội, quyền con người, V.V.. Bài viết chỉ trình bày 10 tư tưởng cơ bản về con người, giải phóng con người, con người và xã hội và khẳng định các tư tưởng đó vẫn còn nguyên giá trị, đóng vai trò là cơ sở lý luận khoa học, định hướng cho các hoạt động chính trị, xã hội, văn hóa và tư tưởng; là cơ sở, tiền đề cho các quan điểm, lý luận về con người và về xã hội, cho các khoa học hiện đại về con người nói chung; là nền tảng lý luận cho việc giải phóng con người trong xã hội đương đại.

Nguồn trích: Tạp chí Triết học/ 2021, Số 2, Tr.11-23

3. Tiếp cận dựa trên quyền con người trong xây dựng, thực hiện chính sách, pháp luật về tái hòa nhập xã hội cho người lao động di cư trở về = Human rights-based approach in developing and implementing social reintegration policies for returning migrant workers/ Nguyễn Quang Thành

Tóm tắt: Tiếp cận dựa trên quyền con người (Human Rights-based Approach - HRBA) là một phương thức tiếp cận khác với những phương thức truyền thông khác khi nó dựa trên những nguyên tắc, tiêu chuẩn của pháp luật nhân quyền quốc tế trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật. Bài viết này sẽ đánh giá thực trạng quy định pháp luật Việt Nam và sự cần thiết áp dụng HRBA đối với vấn đề tài hòa nhập xã hội cho người lao động di cư trở về; đưa ra những bình luận, khuyến nghị cần thiết từ việc phân tích quá trình xác lập, thực hiện chính sách, pháp luật đối với vấn đề này.

Nguồn trích: Tạp chí Nhân lực Khoa học Xã hội/ 2021, Số 02, Tr.30 - 39

4. Quyền con người trong tư pháp hình sự/ Nguyễn Khắc Hải

Tóm tắt: Nghiên cứu này làm rõ ý nghĩa và cơ sở lý luận của những quyền con người có liên quan đến hệ thống tư pháp hình sự. Từ đó, đưa ra cái nhìn tổng quát cũng như tìm hiểu sâu về tư pháp hình sự và quyền con người.

Nguồn trích: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật/ 2021, Số 6, Tr.38-42

5. Thực tiễn thi hành nguyên tắc hạn chế quyền con người, quyền công dân của Hiến pháp năm 2013 = The practice of implementing the principle of restricting human rights and citizens' rights under the 2013 Constitutio/ Trương Hồ Quang

Tóm tắt: Luật nhân quyền quốc tế thừa nhận rằng một số quyền là tuyệt đối và các giới hạn hợp lí có thể được đặt ra đối với hầu hết các quyền và tự do. Hiến pháp Việt Nam ban hành năm 2013 đã ghi nhận nguyên tắc chung về hạn chế quyền con người, quyền công dân. Đây được xem là một điểm mới tiến bộ. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành nguyên tắc này cho thấy những bất cập nhất định. Trên cơ sở đánh giá thực tiễn thi hành nguyên tắc hạn chế quyền con người, quyền công dân theo Hiến pháp năm 2013, bài viết đề xuất cần được giải thích chính thức nguyên tắc này.

Nguồn trích: Tạp chí Luật học/ 2021, Số 5, Tr.49-62

6. Lý luận, pháp luật quốc tế và Việt Nam về quyền con người của phạm nhân (Phần 2) = Theory, international and Vietnamese law on human rights of the prisoner (Part 2)/ Tường Duy Kiên

Tóm tắt: Bảo vệ, bảo đảm quyền con người nói chung, quyền con người của phạm nhân nói riêng là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sinh động, được cộng đồng quốc tế và các quốc gia quan tâm. Bài viết đi sâu phân tích chuẩn mực quốc tế nói chung, các quy định của pháp luật Việt Nam về quyền con người của phạm nhân, vai trò, trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nêu một số thách thức chung trong bảo vệ quyền con người của phạm nhân; từ đó để xuất định hướng bảo vệ, bảo đảm quyền con người của phạm nhân trong các trại giam ở Việt Nam hiện nay.

Nguồn trích: Tạp chí Pháp luật về Quyền con người/ 2021, Số 1, Tr.3-18

7. Quyền con người trong Luật Hôn nhân và Gia đình ở Việt Nam/ Ngô Thị Ngọc Ánh

Tóm tắt: Quyền con người trong hôn nhân và gia đình được thế giới thừa nhận rộng rãi, là bộ phận cấu thành cơ bản nhất của nhóm quyền công dân nói riêng, quyền con người nói chung. Tuy nhiên, ở mỗi chế độ xã hội khác nhau, quyền con người về hôn nhân và gia đình được đề cập, tôn trọng và bảo vệ ở những mức độ khác nhau. Ở Việt Nam, gia đình luôn được xác định là một thiết chế xã hội rất quan trọng - tế bào của xã hội. Vì vậy, dù ở bất kỳ giai đoạn phát triển nào hay chế độ xã hội nào, gia đình luôn được Nhà nước quan tâm, chịu tác động của các chính sách và sự điều chỉnh của pháp luật. Đặc biệt, quyền con người luôn được đề cao trong các quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Giáo dục và Xã hội/ 2021, Số 119, Tr.96-101

8. Thẩm quyền và cách thức áp dụng các biện pháp hạn chế quyền con người trong tình trạng khẩn cấp theo pháp luật Việt Nam/ Nguyễn Thị Minh Hà, Tạ Đức Hòa

Tóm tắt: Nghiên cứu về thẩm quyền và cách thức áp dụng các biện pháp hạn chế quyền con người trong tình trạng khẩn cấp đế thấy rõ thực trạng pháp luật về vấn đề lên; đồng thời, đặt nó trong mối quan hệ với hệ thống pháp luật quốc tế, đặc biệt là sự phù hợp với các công ước quốc tế về quyền con người mà Nhà nước Việt Nam tham gia. Từ đó thấy sự cần thiết phải hệ thống hóa lại quy phạm pháp luật điều chỉnh về vấn đề này, sửa đổi và bổ sung những quy định mới cho phù hợp với hệ thống pháp luật và tình hình thực tế hiện nay.

Nguồn trích: Tạp chí Quản lý Nhà nước/ 2021, Số 2, Tr.36-40

9. Quyền con người của phụ nữ trong tố tụng hình sự Việt Nam và một số biện pháp bảo đảm = Women'shumanrightsinVietnamesecriminalproceedings and certain measures of ensuring these rights/ Đỗ Thị Phượng

Tóm tắt: Trên cơ sở tiếp thu những quy định của các văn kiện pháp lý quốc tế, căn cứ vào tình hình thực tiễn tại Việt Nam, nhiều quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam đã ra đời theo hướng bảo đảm quyền con người của phụ nữ dù đó là người bị buộc tội hay là bị hại khi tham gia vào các vụ án hình sự. Mặc dù hiện nay các quy định của pháp luật tố tụng hình sự về quyền của phụ nữ và bảo đảm quyền của phụ nữ là khá đầy đủ, tuy nhiên vẫn còn một số quy định và trên thực tế việc thực hiện các quy định này chưa thực sự bảo đảm được các quyền con người của phụ nữ. Do đó các kiến nghị trong bài viết nhằm đưa ra các giải pháp để bảo đảm hơn nữa các quyền con người của phụ nữ trong tố tụng hình sự tại Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Pháp luật về Quyền con người/ 2021, Số 1, Tr.57-68

10. Hội thẩm nhân dân với việc đảm bảo quyền con người trong hoạt động xét xử = People's jurors with the guarantee of human rights in adjudicating activities/ Nguyễn Huy Hoàn, Lương Vũ Lam Giang

Tóm tắt: Trên cơ sở trình bày và phân tích khái quát quy định pháp luật về Hội thẩm nhân dân và sự tham gia của Hội thẩm nhân dân nhằm bảo đảm quyền con người trong hoạt động xét xử, những bất cập ở một số khía cạnh pháp lý và thực tiễn, bài viết đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người trong hoạt động xét xử của Hội thẩm nhân dân ở nước ta.

Nguồn trích: Tạp chí Pháp luật về Quyền con người/ 2021, Số 1, Tr.69-77

11. Pháp luật Liên Bang Nga về bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tình trạng khẩn cấp/ Trần Phi Long

Tóm tắt: Bài viết phân tích quy định cùa pháp luật Liên bang Nga về bảo đảm quyền con người, quyền công dân trong tình trạng khấn cấp và đề xuất một số kiến nghị góp phần hoàn thiện pháp luật Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Dân chủ và Pháp luật/ 2021, Số 1, Tr.7-11

12. Con đường hình thành thuật ngữ pháp luật về quyền con người tiếng Việt = The way of forming legal terms of human rights in Vietnamese/ Trần Thị Dự

Tóm tắt: Trên cơ sở các lý thuyết về thuật ngữ học, bài viết tìm hiểu con đường hình thành thuật ngữ pháp luật về quyền con người tiếng Việt dựa trên các tư liệu thực tế. Qua khảo sát cho thấy, hệ thuật ngữ này được hình thành bằng con đường: thuật ngữ hóa từ thông thường, sao phỏng và ghép lại. Bài viết tập trung tìm hiểu đặc điểm và làm rõ những đặc trưng của từng con đường hình thành của hệ thuật ngữ này.

Nguồn trích: Tạp chí Từ điển học & Bách khoa thư/ 2020, Số 05, Tr.40 - 43

13. Giới hạn quyền con người, quyền công dân tại Việt Nam: Nguyên tắc hiến pháp và vấn đề thực thi/ Đặng Minh Tuấn, Lê Quỳnh Mai

Tóm tắt: Nguyên tắc giới hạn quyền con người, quyền công dân được quy định lần đầu tiên tại khoản 2 Điều 14 cùng những sửa đổi khác của Hiến pháp năm 2013 về quyền con người được coi là một trong những điểm tiến bộ nhất của Hiến pháp năm 2013, góp phần làm cho Hiến pháp Việt Nam gần gũi hơn với chủ nghĩa hiến pháp và pháp luật quốc tế. Tuy vậy, việc thực thi nguyên tắc hiến pháp về giới hạn quyền lại là một vấn đề lớn đặt ra hiện nay khi thiếu vắng cơ chế bảo vệ hiến pháp và cách thức đảm bảo sự tương xứng giữa thiệt hại của việc giới hạn quyền và lợi ích mà nó bảo vệ.

Nguồn trích: Tạp chí Khoa học Kiểm sát/ 2020, Số 42, Tr.53-60

14. Khái niệm, nguồn gốc, đặc điểm và bản chất quyền con người trong quan niệm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác/ Nguyễn Thị Hồng Hạnh

Tóm tắt: Tư tường về quyền con người đã có từ xa xưa trong lịch sử nhân loại, dưới cảc hình thúc khác nhau và trong tất cả các nền văn hóa. Quyền con người là sản phẩm của các điều kiện và hoàn cảnh lịch sử cụ thể, phản ánh trình độ phát triển kinh tế, văn hóa của xã hội. Đồng thời, quyền con người cũng phản ánh quá trình đấu tranh của con người chống lại áp bức, bóc lột, bất công, giành lại quyền và lợi ích chính đáng cho con người. Tư tưởng về quyền con người đã có từ xa xưa trong lịch sử nhân loại, dưới các hình thức khác nhau và trong tất cả các nền văn hóa. Mặc dù không có tác phẩm chuyên biệt bàn về quyền con người, nhưng có thể nói, trong di sản lý luận của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác, ở đâu, chúng ta cũng thấy “bóng dáng” của quyền con người; bởi lẽ, mục đích của các ông là giải phóng con người khỏi những áp bức, bất công của xã hội đương thời, đề con người giành lấy những quyền cơ bản của mình. Chính vì vậy, quan niệm của các ông về quyền con người, về giải phóng con người vẫn có ý nghĩa và giá trị trong thời đại ngày nay, là cơ sở lý luận để Đảng và Nhà nước ta kế thừa, phát triển trong việc xây dựng chính sách và đảm bào quyền con người ở Việt Nam hiện nay.

Nguồn trích: Tạp chí Triết học/ 2020, Số 6, Tr.72-81

15. Bảo vệ quyền con người trong trường hợp khẩn cấp: Nhìn từ đại dịch Covid-19/ Nguyễn Đình Toàn

Tóm tắt: COVID-I9/SARS-CoV-2 xuất hiện tai Vũ Hán (Trung Quốc) vào ngày 31 tháng 12 năm 2019 với 27 trường hợp, từ đó lan rộng ra toàn thế giới. Theo đó, các quốc gia đã đầu tư nhiều kinh phí để phòng, chống COVID-19. Trong tình trạng khẩn cấp này, “vi rút kỳ thị " đã xuất hiện còn nguy hiểm hơn COVID-19. Bài báo minh họa một số trường hợp kỳ thị ở một số quốc gia. Sau khi giới thiệu các khuôn khổ pháp lý quốc tế, bài báo đề xuất xây dựng pháp luật về bảo vệ quyền con người trong tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam.

Nguồn trích: Tạp chí Công thương/ 2020, Số 22, Tr.26-31

16. Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống cơ quan điều ước quốc tế về quyền con người = Strengthening the effeciency of the human rights treaty body system/ Lê Thị Anh Đào

Tóm tắt: Bài viết đánh giá tổng thể quá trình tăng cường hệ thống cơ quan điều ước về quyền con người hiện nay trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 68/268 Của Đại Hội đồng Liên hợp quốc về tăng cường và thúc đẩy hoạt động hiệu quả của hệ thống cơ quan điều ước, nhằm trả lời câu hỏi: cần điều chỉnh và vận hành tốt hơn các biện pháp được thiết lập trong nghị quyết hay cần kỳ vọng một cuộc cải cách với những thay đổi đáng kể về cấu trúc của hệ thống? Biện luận cho lựa chọn thứ nhất, bài viết đưa ra kết luận: cần có sự đánh giá đúng đắn về tình trạng hiện tại của các công việc trong tất cả các phân khúc của hệ thống cơ quan điều ước với sự lưu ý cần thiết đến quan điểm của tất cả các bên liên quan trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào liên quan đến việc thay đổi hệ thống cơ quan điều ước quốc tế về quyền con người.

Nguồn trích: Tạp chí Luật học/ 2020, Số 8, Tr.15-28

17. Vai trò của hiến pháp trong việc đảm bảo quyền con người quyền công dân - Khảo sát trường hợp Nhật Bản = The constitution’s role in ensuring human rights and civil rights - the case study of Japan/ Nguyễn Ngọc Nghiệp, Nguyễn Tuấn Việt

Tóm tắt: Hiến pháp với tư cách là một đạo luật cơ bản của nhà nước, văn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất với các chức năng hạn chế quyền lực nhà nước, ràng buộc trách nhiệm của nhà nước và ghi nhận quyền con người, quyền công dân; trở thành công cụ pháp lý quan trọng đảm bảo nhân quyền ở mỗi quốc gia. Hiến pháp Nhật Bản với tính cách là một hiến pháp dân chủ và tiến bộ đã ghi nhận chủ quyền thuộc về nhân dân. Với các quy định về phân quyền, ràng buộc trách nhiệm của nhà nước, bản hiến pháp nay đã góp phần quan trọng vào việc bảm đảm nhân quyền ở Nhật Bản. Bài viết đề cập đến vai trò của hiến pháp nói chung và Hiến pháp Nhật Bản nói riêng trong việc bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Nguồn trích: Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á/ 2020, Số 11, Tr.51-58

18. Bản chất của "nhân quyền" trong "diễn biến hòa bình"/ Trần Hữu Tiến

Tóm tắt: Nhân quyền là một giá trị cao cả của loài người nhưng đã bị các thế lực tư bản cường quyền xuyên tạc, lợi dụng để chống phá các quốc gia độc lập và XHCN trong chiến lược “diễn biến hòa bình”. Luật pháp Việt Nam đã khẳng định mạnh mẽ, rõ ràng quyền con người, quyền công dân của công dân và Đảng, Nhà nước ta đã thực hiện ngày càng đẩy đủ các quyền này trên thực tế. Điều đó tự nó đã bác bỏ các luận điệu sai trái và âm mưu thâm độc của các thế lực thù địch sử dụng vấn đề nhân quyền để chống phá công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nhân dân ta.

Nguồn trích: Tạp chí Lý luận Chính trị/ 2021, Số 05, Tr.43 - 46

19. Phê phán quan điểm "nhân quyền cao hơn chủ quyền" dưới góc nhìn triết học/ Phạm Thị Mai

Tóm tắt: Quan điểm “nhân quyền cao hơn chủ quyển” đã và đang được các nước tư bản phát triển lợi dụng như một cái cớ để can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác và vi phạm chủ quyền quốc gia đó. Bài viết luận giải dưới góc độ triết học nhằm phê phán quan điểm sai lầm trên, những luận giải này tập trung vào bốn khía cạnh chính: nguồn gốc, thực chất của quan điểm; làm rõ sai lầm trong tuyệt đối hóa mặt tự nhiên mà không thấy mặt xã hội của con người; khẳng định chủ quyền quốc gia là cơ sở, tiền đề và điều kiện tiên quyết để bảo đảm và thúc đẩy, phát triển nhân quyền; mối quan hệ biện chứng giữa nhân quyền và chủ quyền quốc gia.

Nguồn trích: Tạp chí Lý luận Chính trị/ 2021, Số 05, Tr.59 - 63

20. Quan điểm của Giáo hội Công giáo về quyền con người - những giá trị và thách thức = The Catholic Church's view on human rights - values and challenges/ Nguyễn Phú Lợi

Tóm tắt: Theo quan điểm của Công giáo, quyền con người (nhân quyền) là những quyền tự nhiên của con người, không bị tước bỏ bởi bất cứ ai và bất cứ chính thể nào. Đó là những quyền mà con người được hưởng để sống đúng với phẩm giá con người với tư cách là con Thiên Chúa. Đây cũng chính là một trong những nội dung cơ bản nhất trong giáo huấn của giáo quyền. Tuy nhiên, do dựa trên quan điểm thần học về sự mạc khải của Thiên Chúa, hướng về Thiên Chúa và lấy Thiên Chúa làm hệ quy chiếu, làm lăng kính đế nhìn nhận, xác quyết nên nhiều quan điểm và cách tiếp cận của Giáo hội về vấn đề quyền con người có khác biệt, thậm chí gây nên những xung đột, mâu thuẫn với các quan điểm thế tục về quyền con người.

Nguồn trích: Tạp chí Pháp luật về Quyền con người/ 2020, Số 1, Tr.22-35