1.Giá trị của pháp luật trong việc điều chỉnh quan hệ xã hội = The law’s value in regulating social relationshipBùi Xuân Phái

Tóm tắt: Trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, pháp luật ngày càng chứng tỏ giá trị quan trọng của nó, đặc biệt là trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền. Tuy nhiên, việc đánh giá về giá trị của pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội vẫn có sự khác biệt nên cần có sự thống nhất về quan niệm giá trị của pháp luật cũng như thái độ của các nhà cầm quyền trong việc sử dụng pháp luật trong lịch sử và hiện tại. Sự thống nhất này giúp hình thành cách tiếp cận, qua đó có cơ sở để nhận diện và xây dựng được tiêu chí đánh giá phù hợp về giá trị của pháp luật, đồng thời nhờ đó để có giải pháp tốt nhất cho việc khai thác và phát huy giá trị của pháp luật trong các điều kiện phù hợp. Bài viết hướng tới việc làm rõ khái niệm giá trị của pháp luật trong điều chỉnh các quan hệ xã hội cũng như các giá trị cụ thể của nó.

Nguồn trích: Tạp chí Luật học  - 2022 – no.6 – tr.3-13 – ISSN.0868-3522

2.Những điểm mới về pháp nhân của Bộ luật Dân sự năm 2015 so với Bộ luật Dân sự năm 2005 = New points on legal entities of the Vietnam Civil Code 2015 compared with the Civil Code 2005.Nguyễn Ngọc Kim CươngTrần Thị Tuyết Mai

Tóm tắt: Bộ luật Dân sự Việt Nam năm 2015 được xây dựng đã thực sự trở thành luật chung của hệ thống pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội được hình thành trên nguyên tắc tự do, tự nguyện, bình đẳng và tự chịu trách nhiệm giữa các bên liên quan, nhằm ghi nhận và bảo vệ tốt hơn quyền của cá nhân, pháp nhân trong giao lưu dân sự, góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ổn định môi trường pháp lý để phát triển kinh tế - xã hội sau khi Hiến pháp năm 2013 được ban hành. Bài viết phân tích những điểm mới về pháp nhân của Bộ luật dân sự 2015 so với Bộ luật dân sự 2005.

Nguồn trích: Tạp chí Giáo dục và xã hội - 2022 - no.133 - tr.90 - 99 - ISSN.1859 – 3917

3.Pháp luật là công cụ để bảo đảm quyền tự do của con người không bị xâm phạm = Law is a tool to ensure human freedom is not violated Nguyễn Khánh An

Tóm tắt: Từ lâu, pháp luật luôn là một phạm trù đóng vai trò chủ đạo trong việc tổ chức và điều chỉnh các mối quan hệ trong đời sống kinh tế- xã hội, trên cả cơ sở lý luận và thực tiễn. Trải qua nhiều sự biến đổi không ngừng để đáp ứng những yêu cầu của từng thời kỳ nhất định, song pháp luật vẫn giữ những thuộc tính, đặc trưng vốn có của nó. Một trong số các đặc trưng đó có thể kể đến là việc pháp luật đóng vai trò như một công cụ để bảo đảm tự do của người này không xâm phạm tự do của người khác. Tại Việt Nam, pháp luật công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm những quyền cơ bản của con người, được cụ thể hóa tại Điều 14 Chương II Hiến pháp năm 2013. Điều này đồng nghĩa với việc mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân trong xã hội đều phải tôn trọng những quyền này để gìn giữ và bảo vệ công lý cũng như tính thượng tôn pháp luật của Nhà nước pháp quyền XHCN mà Việt Nam đang xây dựng.

Nguồn trích: Tạp chí Luật sư Việt Nam - 2022 - no.7 - tr.42-46 - ISSN.2354-0664

4.Giáo dục ý thức thượng tôn Pháp luật: Hãy bắt đầu từ cán bộ, quan chứcNhân Tâm

Tóm tắt: Năm 2013 là năm đầu tiên Ngày Pháp luật nước CHXHCNVN Việt Nam được tổ chức thống nhất trên phạm vi cả nước. Mục đích, ý nghĩa lớn nhất của ngày Pháp luật Việt Nam (PLVN) là tinh thần Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, đề cao giá trị của Hiến pháp, pháp luật trong nhà nước pháp quyền XHCN, giáo dục ý thức thượng tôn pháp luật cho mọi người trong xã hội

Nguồn trích: Tạp chí Pháp lý - 2013 - no.11-CT - tr.2-4 - ISSN.2354-0834

5.Giá trị đạo đức truyền thống dân tộc và sự cần thiết phải kế thừa giá trị đạo đức truyền thống dân tộc trong xây dựng và hoàn thiện pháp luật Việt Nam hiện nay = Traditional ethical values and the necessity of inheriting these values in promulgating and refining Vietnam’s current regulations Nguyễn Văn Nam;

Tóm tắt: Trải qua bao thế hệ, qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, dân tộc Việt Nam đã hun đúc nên bề dày giá trị đạo đức truyền thống phong phú và đặc sắc. Là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của lịch sử, giá trị đạo đức truyền thống là bộ phận cốt lõi tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam. Xét một cách chung nhất, các giá trị đạo đức truyền thống của dân tộc được thừa nhận rộng rãi là: lòng yêu nước; tinh thần đoàn kết; tinh thần tập thế; lòng nhân ái, bao dung, vị tha; tinh thần uống nước nhớ nguồn; tinh thần cần cù, tiết kiệm, chịu đựng gian khổ; sự coi trọng gia đình; truyền thống hiếu học; tinh thần tôn sư trọng đạo... Một hệ thống pháp luật chỉ được coi là hoàn thiện khi hệ thống pháp luật đó phù hợp với truyền thống đạo đức tốt đẹp, với thuần phong, mỹ tục của dân tộc. Vì vậy, kế thừa giá trị đạo đức truyền thống dân tộc vừa là yêu cầu tự thân của pháp luật, vừa là biện pháp quan trọng để xây dựng, giữ gìn, phát huy nền văn hóa tiến tiến, hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc, đó cũng là điều hoàn toàn phù hợp với nguyên lý của sự phát triển.

Nguồn trích: Tạp chí Luật học - 2022 - no.3 - tr.14-28 - ISSN.0868-3522

6.Bàn thêm về khái niệm "Nhà nước pháp quyền" = Discuss more about the concept of "the rule of law state" Nguyễn Hữu Đổng

Tóm tắt: Nhà nước pháp quyền là khái niệm được nhiều người quan tâm nghiên cứu, chỉ ra tính chất hình thức, bản chất nội dung sự thật; tuy nhiên, khái niệm này chưa được làm rõ về nguyên lý thật của nó. Tác giả bài viết cho rằng, nhà nước pháp quyền được hiểu là quốc hội, chính phủ, tòa án trong chính quyền nhân dân của quốc gia xác định nguyên tắc xây dựng, thực hiện pháp luật kiến tạo phát triển bền vững thế giới tự nhiên và xã hội loài người. Bằng tư duy sáng tạo, tác giả phân tích sự thật và lý giải khái niệm nhà nước pháp quyền, hạn chế và nguyên nhân sai lầm nhận thức nó, đồng thời kiến nghị giải pháp khắc phục ở Việt Nam trên nền tảng tư tưởng đúng đắn của Hồ Chí Minh.

Nguồn trích: Tạp chí Luật sư Việt Nam - 2022 - no.8 - tr.5-9 - ISSN.2354-0664

7.Giáo dục tư tường Hồ Chí Minh về pháp quyền cho thanh niên Học viện Tư pháp trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay = Educating Ho Chi Minh's thought on rule of law for the youth of Judicial Academy in building and finalizing the law-governed state of the Socialist Republic of Vietnam recently.Lương Văn TuấnĐào Đức Thịnh

Tóm tắt: Là người khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật, đề cao quyền lợi của Nhân dân, của quốc gia, dân tộc trong quá trình lãnh đạo cách mạng và xây dựng Nhà nước pháp luật. Quá trình đó cũng cho thấy Người rất coi trọng thanh niên và luôn quan tâm bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau. Tìm hiểu tư tưởng pháp quyền của Hồ Chí Minh giáo dục tư tưởng pháp quyền của Người trong xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền (NNPQ) xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam hiện nay sẽ giúp cho thanh niên Học viện Tư pháp nhận thức được tầm quan trọng của tinh thần thượng tôn pháp luật, hình thành lối sống tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, và có trách nhiệm đề cao tinh thần, lối sống đó vào quá trình thực hiện nhiệm vụ đào tạo nghề luật của Học viện.

Nguồn trích: Tạp chí Nghề luật - 2022 - no.5 - tr.3-9 - ISSN.1859-3631

8.Một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về trưng cầu ý dân = Some recommendations to complete the Law on ReferendumPhan Khuyên

 Tóm tắt: Hiện nay, xu thế phát triển chung của các quốc gia trên thế giới là thực hiện và mở rộng các hình thức dân chủ trực tiếp, trong xu thế đó, trưng cầu ý dân đã và đang giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm quyền dân chủ của người dân. Ở nước ta, Luật Trưng cầu ý dân năm 2015 đã cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 2013 về phát huy dân chủ và quyền làm chủ của Nhân dân. Tuy nhiên, pháp luật vê việc trưng cầu ý dân còn tổn tại những hạn chế bất cập, đặt ra yêu cầu cần hoàn thiện. Bài viết trình bày một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật về trưng cầu ý dân ở nước ta hiện nay

Nguồn trích: Tạp chí Quản lý Nhà nước - 2022 - no.2 - tr.86-89 - ISSN.2354-0761

9.Nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền con người trong xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam = Improving the effectiveness of ensuring human rights in building a socialist rule of law state in VietnamVũ Công Giao

Tóm tắt: Tôn trọng, bảo vệ, bảo đảm quyền con người là quan điểm, đường lối nhất quán của Đảng Cộng sản Việt Nam kể từ khi thành lập đến nay, và đã được củng cố, bổ sung rất nhiều kể từ Đổi mới năm 1986. Trên cơ sở những quan điểm, đường lối của Đảng, khung khổ pháp luật về quyền con người ở Việt Nam cũng liên tục được hoàn thiện, củng cố, mà những thành tựu có tính bước ngoặt được thể hiện tập trung qua Hiến pháp năm 1992 và Hiến pháp năm 2013. Cho đến nay, khung khổ pháp luật về quyền con người ở Việt Nam đã khá toàn diện và cơ bản tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế. Mặc dù vậy, cần thấy rằng, pháp luật về quyền con người của Việt Nam hiện vẫn còn có những khoảng cách nhất định với các tiêu chuẩn quốc tế về nhân quyền. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đời sống của người dân ngày càng được nâng cao, Việt Nam cần tiếp tục đổi mới nhận thức, hoàn thiện pháp luật và cơ chế thực thi để đáp ứng yêu cầu cấp thiết về bảo đảm nhân quyền theo các chuẩn mực mà Liên hợp quốc đã xác định. Đây cũng chính là hoạt động quan trọng bậc nhất để đạt được mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong thời gian tới.

Nguồn trích: Tạp chí Nghiên cứu lập pháp - 2022 - no.04 - tr.3-10 - ISSN.1859-2953

10.Xây dựng đội ngũ cán bộ trong bộ máy nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo tinh thần Đại hội XIII của Đảng = Building a contingent of cadres in the socialist rule of law state apparatus of Vietnam in the spirit of the 13th Party CongressBùi Ngọc Thanh

 Tóm tắt: Dù cấu trúc tổ chức bộ máy có chặt chẽ, hợp lý đến đâu, nhưng con người trong bộ máy đó không bảo đảm chất lượng thì hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy vẫn khó có thể nâng lên. Điều đó có nghĩa là chất lượng bộ máy và con người trong bộ máy phải đồng bộ, “ăn khớp” với nhau. Đầu tư xây dựng đội ngũ cán bộ chính là đầu tư cho phát triển đất nước lâu dài và bền vững. Do đó, xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ cấp chiến lược là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu, phải được tiến hành thường xuyên, liên tục, thận trọng, khoa học, chặt chẽ và hiệu quả.

Nguồn trích: Tạp chí Cộng sản - 2022 - no.985 - tr.23 – 30 – ISSN. 0868 - 3247

11.Nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật cho sinh viên trong bối cảnh hiện nay = Improving the effectiveness of law dissemination and education for students in the current contextVũ Công Thương

 Tóm tắt: Pháp luật là một hiện tượng xã hội rất gần gũi và cần thiết đối với cuộc sống của mỗi con người. Xã hội càng phát triển thì đòi hỏi sự hiểu biết và thực thi pháp luật của con người càng cao, vì lẽ pháp luật vừa là phương tiện để Nhà nước quản lý có hiệu quả các mặt của đời sống xã hội, vừa là phương tiện thực hiện, bảo vệ quyền và lợi ích họp pháp của mỗi công dân. Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật luôn được Đảng, Nhà nước ta và tổ chức chính trị, đoàn thể xã hội quan tâm, chú trọng, coi đó là nhiệm vụ quan trọng góp phần nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật của người dân trong các hoạt động. Đặc biệt, đối với sinh viên (SV), việc giáo dục họ trở thành những công dân phát triển toàn diện về trí tuệ, thế chất, đạo đức, ý thức tuân thủ pháp luật là mục tiêu của các cơ sở giáo dục đại học.

Nguồn trích: Tạp chí Thiết bị giáo dục - 2022 - no.261 - tr.128-130 - ISSN.1859-0810

12.Nghĩa vụ con người và những điều kiện đảm bảo thực hiện = Human obligations and conditions to ensure performance / Hoàng Thị Kim Quế; Lê Thị Phương Nga;

Tóm tắt: Thống nhất nhưng không loại trừ nhau, thay thế nhau, hòa tan vào nhau, đó là bản chất của quyền và nghĩa vụ. Quyền cũng như nghĩa vụ con người là hai nguyên tắc nền tảng của trật tự, tự do, phát triển của cá nhân, xã hội, một triết lý sống cần được đảm bảo sự cân bằng, được hiến định, luật định tường minh, có cơ chế, thủ tục bảo vệ và bảo đảm thực hiện. Bài viết tập trung đề cập bản chất của nghĩa vụ trong moi quan hệ với quyền con người và những điều kiện cơ bản đảm bảo thực hiện nghĩa vụ ở nước ta hiện nay.

Nguồn trích: Tạp chí Pháp luật về quyền con người - 2022 - no.2 - tr.18-25 - ISSN.0868-7052 

13.Mô hình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho cộng đồng thông qua chương trình giáo dục pháp luật thực hành – thực tiễn tại một số cơ sở đào tạo luật khu vực phía Nam = Legal popularization and legal education for community models through clinical legal education – practice at law schools in Southern Vietnam / Lưu Minh Sang; Lê Hoài Nam; 

Tóm tắt: Phổ biến, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý cho các cộng đồng dân cư là một hoạt động tiêu biểu trong khuôn khổ của chương trình giáo dục pháp luật thực hành tại các trường luật trên thế giới. Tại Việt Nam, các chương trình giáo dục pháp luật thực hành cũng đã chính thức được triển khai tại nhiều cơ sở giáo dục đào tạo Luật khắp cả nước từ những năm 2010. Bên cạnh mục tiêu phổ biến, giáo dục pháp luật cho cộng đồng, chương trình giáo dục pháp luật thực hành góp phần rất lớn trong việc củng cố kiến thức chuyên ngành luật, trau dồi các kỹ năng mềm cần thiết cho đối tượng sinh viên tham gia chương trình. Tính đến thời điểm hiện tại, chương trình giáo dục pháp luật thực hành đạt được những thành công nhất định trong hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho cộng đồng. Tuy nhiên, về tiềm lực phát triển của chương trình trong thời gian tới vẫn còn rất nhiều nhưng chưa được triển khai một cách mạnh mẽ. Chính vì thế, bài viết này trình bày tổng quan về nguồn gốc, nội dung của chương trình giáo dục pháp luật thực hành cũng như phân tích thực trạng triển khai chương trình này tại Việt Nam trong thời gian qua. Từ đó, đề ra ý tưởng giải pháp thúc đẩy chương trình này như là một thành phần kết nối với chính sách xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo quy định của Luật phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012.

Nguồn trích: Tạp chí Phát triển Khoa học & Công nghệ: Khoa học - Kinh tế - Luật và Khoa học Quản lý (ĐHQG TP. Hồ Chí Minh) - 2022 - no.1 - tr.2184-2191 - ISSN.2588-1051

Tổng hợp: Lê Xuân Nga